Türk inşaat sektörü, 2023 yılını zorlu ekonomik koşullara rağmen güçlü bir kapanışla tamamladı. Özellikle yılın son çeyreğinde artan kapasite kullanım oranları ve üretim hacimleri, sektörün dayanıklılığını gözler önüne serdi. Ancak yüksek enflasyon, finansman maliyetleri ve kredi erişimindeki kısıtlamalar, 2024 yılı için sektörün önündeki temel engeller olarak öne çıkıyor. Kentsel dönüşüm ve deprem bölgelerinin yeniden inşası ise yeni yılda sektörün ana lokomotifi olmaya aday.
Borsa Haber olarak edindiğimiz bilgilere göre, Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSAD) tarafından açıklanan veriler, sektörün son dönemdeki performansına ışık tutuyor. Aralık 2023’te inşaat sektörü kapasite kullanım oranı bir önceki aya göre artarak %76,2 seviyesine ulaştı. Bu oran, Kasım 2023’te %75,1 olarak kaydedilmişti. Malzeme sanayi üretiminde de benzer bir ivme gözlendi; Kasım 2023’te 10,3 milyon ton çimento üretimi gerçekleşti.
2023 Yılında Sektör Nasıl Bir Performans Sergiledi?
İnşaat sektörü, 2023 boyunca çeşitli makroekonomik zorluklarla mücadele etti. Ancak yılın ikinci yarısından itibaren özellikle kentsel dönüşüm projeleri ve deprem sonrası yeniden yapılanma çalışmaları, sektöre önemli bir dinamizm kazandırdı. Ocak-Kasım 2023 döneminde toplam çimento üretimi 74,4 milyon tona ulaşırken, yıl sonu toplam üretim beklentisi 80 milyon ton civarında seyrediyor. Aynı dönemde hazır beton üretimi ise 113,8 milyon metreküp seviyesinde gerçekleşti.
Maliyet Artışları ve Finansman Zorlukları
Sektör temsilcileri, yüksek enflasyonun getirdiği maliyet artışlarının (işçilik, enerji, hammadde) üretici ve müteahhitler üzerindeki baskısını sürdürdüğünü belirtiyor. Ayrıca, yüksek faiz oranları ve konut kredilerine erişimdeki kısıtlamalar, hem bireysel alıcıları hem de sektördeki yatırımcıları olumsuz etkiliyor. İMSAD Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Çelik, bu durumun konut piyasasında arz-talep dengesizliğine yol açtığını ve sektörün en büyük sorunlarından biri haline geldiğini vurguladı.
2024 Yılına Bakış: Kentsel Dönüşümün Rolü Ne Olacak?
İMSAD Başkanı Erdal Çelik’in değerlendirmelerine göre, inşaat sektörü 2024 yılında da zorlu ancak fırsatlarla dolu bir yıl geçirecek. Özellikle Hükümetin kentsel dönüşümdeki kararlı duruşu ve deprem bölgelerindeki yeniden yapılanma faaliyetleri, sektörün büyümesinde anahtar rol oynayacak. Kamu yatırımlarının hız kesmeden devam etmesi de sektör için önemli bir destekleyici unsur olacak.
- Kentsel Dönüşüm Odaklı Büyüme: Özellikle İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerdeki kentsel dönüşüm projeleri, sektörün öncelikli gündem maddesi olmaya devam edecek.
- Kamunun Rolü: Kamu eliyle yürütülen altyapı, üstyapı ve enerji projeleri, sektördeki iş hacmini canlı tutacak.
- Finansman İhtiyacı: Erdal Çelik, sektörün ve konut alıcılarının finansmana daha kolay ve uygun koşullarla erişiminin sağlanması gerektiğini belirtti. Mevcut kredi faiz oranları ve erişim zorlukları, özellikle orta gelir grubunun konut sahibi olmasının önündeki en büyük engel.
- Yeni Finansal Modeller: Konut piyasasındaki sorunların aşılması için “yap-kirala”, finansal kiralama ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) aracılığıyla “kira öder gibi ev sahibi olma” gibi yeni modellerin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor.
Erdal Çelik, sektörün geleceği için maliyet kontrolünün, istikrarlı hammadde tedarikinin ve özellikle de finansman modellerinin çeşitlendirilmesinin kritik önem taşıdığını sözlerine ekledi. Bu adımlar atıldığı takdirde, Türk inşaat sektörü 2024’te de ülke ekonomisine önemli katkılar sunmaya devam edecektir.
