Birleşmiş Milletler (BM), yayımladığı “2024 Dünya Ekonomik Durumu ve Beklentileri” raporuyla küresel ekonominin 2024 yılında uzun süreli düşük büyüme dönemine girme riski taşıdığı konusunda ciddi bir uyarıda bulundu. Rapora göre, yüksek faiz oranları, artan jeopolitik gerilimler, iklim krizi ve yükselen kamu borçları gibi faktörler dünya ekonomisini yavaşlatmaya devam edecek.
Küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) büyümesinin 2023 yılında %2,7’den %2,4’e gerilediği belirtilen raporda, 2024 için de %2,4’lük bir büyüme tahmini yapıldı. Bu oran, COVID-19 pandemisi ve küresel ekonomik kriz dönemleri haricindeki son yirmi yılın en düşük büyüme oranlarından biri olarak öne çıkıyor. BM, bu durumun özellikle gelişmekte olan ülkeler için yoksulluk ve açlıkla mücadelede büyük engeller yaratacağını vurguluyor.
Küresel Büyüme Neden Yavaşlıyor?
Para Politikalarının Etkisi
- Merkez bankalarının enflasyonla mücadele amacıyla uyguladığı sıkı para politikaları, faiz oranlarını yüksek tutarak küresel yatırımları ve ticareti baskılıyor. Raporda, dünya genelinde 2021’den bu yana 280’den fazla faiz artırımı yapıldığına dikkat çekildi. Bu durum, ekonomik aktiviteyi yavaşlatarak büyüme ivmesini kırıyor.
Jeopolitik Gerilimler ve Ticaret Savaşları
- Ukrayna’daki savaş ve Gazze’deki çatışma gibi jeopolitik olaylar, küresel tedarik zincirlerinde aksaklıklara yol açarken, yatırımcı güvenini de olumsuz etkiliyor. Ayrıca artan ticaret gerilimleri ve ayrışma eğilimleri de ekonomik toparlanmayı zorlaştırıyor.
İklim Krizi ve Aşırı Hava Olayları
- İklim değişikliğinin yol açtığı seller, kuraklıklar ve aşırı sıcaklar gibi doğal afetler, tarımsal üretimi ve altyapıyı etkileyerek gıda güvenliğini tehdit ediyor ve ekonomik istikrarsızlığı artırıyor. Bu durum, özellikle kırılgan ekonomilere sahip ülkelerde ciddi sorunlara yol açıyor.
Yükselen Kamu Borçları
- Özellikle gelişmekte olan ülkelerde artan kamu borçları, hükümetlerin ekonomik şoklara karşı tepki verme ve kalkınma hedeflerine yatırım yapma yeteneğini sınırlıyor. Finansman eksikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na (SKA) ulaşmayı da zorlaştırıyor.
2024 Yılına İlişkin Bölgesel Ekonomik Beklentiler
BM raporu, farklı bölgeler için de spesifik büyüme tahminleri sunuyor:
- Küresel GSYH Büyümesi: 2023’te %2.4 olarak gerçekleşti, 2024’te %2.4 büyümesi bekleniyor.
- Gelişmiş Ülkeler: 2023’te %1.6 büyüdü, 2024’te %1.6 büyüme öngörülüyor.
- Gelişmekte Olan Ülkeler: 2023’te %4.0 büyüdü, 2024’te %4.1 büyüme bekleniyor.
- Amerika Birleşik Devletleri: 2024’te %1.4 büyüme bekleniyor.
- Avrupa Birliği: 2024’te %1.2 büyüme bekleniyor.
- Çin: 2024’te %4.7 büyüme bekleniyor.
- Afrika: 2024’te %3.5 büyüme bekleniyor.
Raporda, gelişmekte olan ülkelerin borç yükü altında ezildiği ve iklim değişikliğiyle mücadele ile Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşma konusunda yetersiz finansmanla karşı karşıya kaldığı özellikle belirtildi. Bu durum, küresel eşitsizlikleri derinleştirme riski taşıyor ve milyonlarca insanın yaşam koşullarını iyileştirme çabalarını sekteye uğratıyor.
BM’nin Çözüm Çağrısı: Uluslararası İşbirliği ve Finansman
BM Ekonomik ve Sosyal İşler Genel Sekreter Yardımcısı Li Junhua, raporla ilgili yaptığı açıklamada, dünyanın karşı karşıya olduğu çok sayıda ve birbiriyle bağlantılı sorunları çözmek için küresel işbirliğinin önemine vurgu yaptı. Junhua, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için uluslararası dayanışmanın ve finansmanın artırılması gerektiğini belirtti.
Raporda, hükümetlere ve uluslararası kuruluşlara şu tavsiyelerde bulunuldu:
- Gelişmekte olan ülkelere yönelik finansmanın artırılması ve borç yükünün hafifletilmesi için reformlar yapılması.
- İklim finansmanının güçlendirilmesi ve yeşil ekonomiye geçişin desteklenerek iklim değişikliğiyle mücadelenin hızlandırılması.
- Uluslararası ticaretin adil ve kapsayıcı bir şekilde geliştirilmesi ve tedarik zincirlerinin direncinin artırılması.
- Sosyal koruma ağlarının genişletilmesi ve yoksullukla mücadele çabalarının hızlandırılması için kapsayıcı politikalar uygulanması.
BM, küresel ekonominin toparlanması ve daha dirençli bir gelecek inşa edilmesi için koordineli ve kararlı eylemlerin şart olduğunu belirtiyor. Aksi takdirde, dünya genelinde milyonlarca insan için yaşam standartlarının iyileştirilmesi giderek zorlaşacak ve küresel istikrarsızlık riski artacaktır.
