Hilal SARI
ABD’de dün açıklanan yıllık enflasyon verisinin merkez bankalarının söylediği üzere ağustosta hafif sürat kesmesi, doların öbür para üniteleri karşısında hafif gerilemesine yol açtı. Bunun nedeni, “geçici” telaffuzunu destekleyen bu yavaşlamanın ABD Merkez Bankası’nın varlık alımlarını azaltmasına (tapering) dair takvimini tekrar belirsizleştirmesi.
Global dolar arzını süratli bir halde azaltması beklenen tapering’in er ya da geç başlayacak olması, hem yükselen enflasyon hem de büyümeye yönelik yeni telaşlarla birleşince yatırımcıların doların “güvenli liman” cazibesine kapılmasına yol açıyor. Son haftalarda dolarda uzun durumlara girişler çok süratli arttı ve geçtiğimiz hafta Mart 2020’den bu yana en yüksek seviyeye geldi. HSBC’nin de ortalarında olduğu birçok kurumsal yatırımcı da doların gelecek çeyreklerde kademeli olarak yükselmesini öngörüyor. Banka Fed’in tapering’i ötelemesinin dolarda düşüşlere neden olabileceği lakin bunun süreksiz olacağı görüşünde ve notunda “Delta hadiselerinde tepenin geride bırakıldığına dair bir işaretle Fed normalleşecek” diyor.
“Fed kendini ‘Stagflasyon 2.0’ın içinde bulabilir”
Fransız varlık idaresi şirketi Carmignac’tan Yatırım Komitesi Üyesi Gergely Majoros “Fed kendini bir anda bir tıp ‘Staglaston 2.0’ın içinde bulabilir ve bu optimal bir para siyasetine ulaşmayı epey zorlaştıracaktır” değerlendirmesini yapıyor. Ekonomistlerin büyük bir kısmına nazaran Fed 2021 bitmeden yahut 2022’de varlık alımları azalmaya başlayacak. Ham husus maliyetleri, çip krizi, çipin birçok kesimde dalga dalga uzayan tesirleri, tedarik zinciri sıkışmalarıyla boğuşan şirketlerin maliyetleri tüketicilere yansıtmaya devam etmesi enflasyonu yükseltmeye devam edecek bir öge olurken, Fed’in tapering’i de global iktisatta dolara olan talebi artıracak bir adım.
“Geçici” diyen ekibe 1 puan daha
ABD’den gelen TÜFE verisinin beklentilerin altında yükselmesi ve %5,4 beklentiye karşılık yıllık yüzde 5,3 artmış olması, Fed’in gelecek hafta gerçekleşecek Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında “enflasyon geçici” telaffuzunu destekleyen bir öge olacak. Çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 4’e yavaşladı. Temmüzda yüzde 4,3 artmıştı. Aylık TÜFE yüzde 0,4 artması beklenirken yüzde 0,3 arttı. Besin ve güç fiyatlarından arındırılmış aylık TÜFE ise nisandan bu yana en düşük artışını yüzde 0,1 ile kaydetti. Beklenti ise aylık enflasyonun yüzde 0,3 olmasıydı. New York merkezli Great Hill Capital LLC’den Thomas Hayes, enflasyondaki bu yavaşlamanın Fed’in tapering’i biraz daha öteleyebilmesine de imkan sağlamış olacak. Zira beklentilerin üzerinde bir enflasyon verisi Fed’in “geç kalmaktansa erken harekete geçmeye zorlanmasına” neden olacaktı. Lakin merkez bankaları nihayetinde enflasyon amaçlarını de tutturabilmek zorundalar ve bu nedenle çok ısınmaya da müsaade vermeden dev mali genişleme programlarının da sonlanacağına kesin gözüyle bakılıyor.
Yıl başından bu yana yüzde 2,7 yükselen dolar endeksi, dün beklentilerin altında gelen ABD TÜFE verisi sonrası TSİ 16:28 itibariyle 92,36 seviyesine kadar geriledi. Güne 1,18’den başlayan euro/dolar paritesi ise bilgi sonrası güçlenerek gün içinde 1,1846 seviyesine kadar çıktı. Dolar İsveç frangı karşısında da yüzde 0,3 geriledi.
Nicholas fırtınasıyle petrol 6 haftanın tepesinde
ABD’deki petrol üreticileri Ida kasırgasından sonra artık de Nicholas kasırgasının tropik bir fırtınaya dönüşerek üretimi tekrar sekteye uğratmasına hazırlanıyor. Memleketler arası Güç Ajansı yılın geri kalanında global talepte güçlü bir düzgünleşme öngörürken, arz tarafına bir kasırga darbesi daha gelmesi, petrol fiyatlarını da 6 haftanın doruğuna çıkardı. Brent yüzde 1’e yakın artışla artışla 74,28 dolara kadar yükselirken, Batı Teksas petrolü WTI’ın varili ise 71,22 dolara kadar çıktı. Brent’te yıl başından bu yana artış yüzde 45’in üzerindeyken, WTI’da da artış yüzde 48’i aşmış durumda. Commerzbank “Meksika Körfezi’ndeki büyük üretim kesintilerinin fiyatlardaki yükselişin ana kaynağı olduğu” görüşünde. ABD otoritelerinin datalarına nazaran Ida kasırgasının üzerinden 2 hafta geçmiş olmasına karşın pazartesi itibariyle ABD Körfezi’ndeki petrol ve doğalgaz üretiminin yüzde 40’tan fazlası hala yapılamıyor. Milletlerarası Güç Ajansı ise ekimde talebin 1,6 milyon varil artacağını ve büyümenin yıl sonuna kadar da devam edeceğini öngörüyor. Kuruluş 2021 global petrol talebi öngörüsünü 105 bin varil/gün düşürerek 5,2 milyon varile indirdi. 2022 için öngördüğü büyüme 3,2 milyon varil/gün artış. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ise talebin bu yıl 5,96 milyon varil artacağını ve gelecek yıl artışın 4,15 milyon varil olacağını öngörüyor. Çin’in devlete ilişkin stratejik rezervlerden ham petrol satma planları ise fiyattaki yükselişleri sonlandıran bir öge oldu. 24 Eylül’den itibaren Çin toplam 7,38 milyon varil ham petrolü ihale ile satacak.
Dünya